نشانه‌های اولیه اوتیسم در خانه؛ غربالگری و زمان مراجعه
والدین معمولاً نخستین افرادی هستند که تفاوتی در ارتباط، بازی یا واکنش‌های کودک می‌بینند. مشاهده یک نشانه به‌تنهایی به معنی اوتیسم نیست؛ مهم، الگوی کلی رشد و تداوم نشانه‌ها در موقعیت‌های مختلف است. اگر نگرانی وجود دارد، ارزیابی زودهنگام می‌تواند به شناسایی نیازهای کودک و شروع حمایت مناسب کمک کند.
اوتیسم چیست؟
اختلال طیف اوتیسم یک تفاوت رشدی عصبی است که می‌تواند بر ارتباط اجتماعی، الگوهای رفتاری، علایق و پردازش حسی اثر بگذارد. شدت و شکل بروز آن در کودکان متفاوت است. بعضی کودکان گفتار دارند اما در تعامل اجتماعی مشکل دارند و بعضی دیگر در رشد زبان نیز تأخیر نشان می‌دهند.
نشانه‌های قابل توجه در سال‌های اول
- واکنش محدود یا نامنظم به نام، پس از اطمینان از شنوایی
- تماس چشمی کم یا استفاده محدود از نگاه برای اشتراک توجه
- اشاره نکردن برای نشان دادن یا درخواست کردن
- تقلید کم از صدا، حرکت یا حالت چهره
- تأخیر در کلمات و جمله‌ها یا از دست دادن مهارت‌هایی که قبلاً وجود داشته‌اند
- بازی تکراری یا استفاده محدود از بازی نمادین
- حرکات تکراری، علایق بسیار محدود یا واکنش‌های حسی غیرمعمول
- دشواری در نوبت‌گیری و بازی مشترک
برای مطالعه بیشتر، بخش اوتیسم و ارتباط را ببینید.
چه نشانه‌ای نیازمند اقدام سریع‌تر است؟
پسرفت رشدی، یعنی از دست دادن کلمات، مهارت‌های اجتماعی یا رفتارهایی که قبلاً کودک انجام می‌داده، نیازمند ارزیابی سریع است. همچنین اگر کودک به صدا واکنش کمی دارد، ابتدا یا هم‌زمان باید شنوایی بررسی شود.
غربالگری با تشخیص چه تفاوتی دارد؟
پرسشنامه‌های غربالگری می‌توانند نشان دهند که کودک به ارزیابی بیشتر نیاز دارد، اما تشخیص قطعی با یک تست خانگی یا ویدئو انجام نمی‌شود. تشخیص نیازمند بررسی رشد، رفتار، ارتباط، زبان و در صورت لزوم ارزیابی‌های تخصصی دیگر است.
نقش گفتار و زبان
تأخیر گفتار می‌تواند در اوتیسم دیده شود، اما هر کودک دیرگو اوتیسم ندارد. ارزیابی گفتار و زبان مشخص می‌کند کودک در درک زبان، بیان، اشاره، توجه مشترک و ارتباط کارکردی در چه سطحی قرار دارد. اطلاعات مرتبط در بخش رشد گفتار و زبان در دسترس است.
والدین در خانه چه کارهایی می‌توانند انجام دهند؟
- بازی رو‌در‌رو و کوتاه را بیشتر کنید.
- از علایق کودک برای ایجاد تعامل استفاده کنید.
- جمله‌های کوتاه و متناسب با سطح زبان کودک به کار ببرید.
- فرصت درخواست کردن و نوبت‌گیری ایجاد کنید.
- رفتارها و مهارت‌های جدید یا از دست‌رفته را ثبت کنید.
- زمان صفحه‌نمایش را جایگزین تعامل انسانی نکنید.
چه زمانی مراجعه کنیم؟
اگر چند نشانه به‌طور پایدار وجود دارد، رشد زبان متوقف شده، کودک مهارتی را از دست داده یا نگرانی والد و مربی مشابه است، ارزیابی تخصصی توصیه می‌شود. مداخله زودهنگام به معنی برچسب‌زدن زودهنگام نیست؛ هدف آن شناخت نیازهای کودک و حمایت از ارتباط، بازی و استقلال است.
رویکرد گفتار توانگستر
در گفتار توانگستر، ارزیابی با تمرکز بر ارتباط، زبان، بازی و نیازهای عملکردی کودک انجام می‌شود و در صورت نیاز همکاری بین گفتاردرمانگر و روان‌شناس پیشنهاد می‌شود. برای آشنایی با خدمات، صفحه گفتاردرمانی در کرج و بخش روان‌شناسی کودک را ببینید.
جمع‌بندی
هیچ نشانه منفردی برای تشخیص اوتیسم کافی نیست. آنچه اهمیت دارد الگوی کلی رشد، تداوم تفاوت‌های ارتباطی و رفتاری و ارزیابی تخصصی است. اگر نگرانی دارید، پیگیری زودهنگام از انتظار طولانی و حدس زدن مفیدتر است.
2 پاسخ