تفاوت تأخیر گفتار و لکنت در کودکان
تأخیر گفتار و زبان و لکنت هر دو می‌توانند والدین را نگران کنند، اما یک مشکل نیستند. تأخیر گفتار و زبان بیشتر به رشد واژگان، جمله‌سازی، درک زبان و استفاده از زبان برای ارتباط مربوط است؛ در حالی که لکنت اختلالی در روانی و جریان گفتار است و می‌تواند با تکرار، کشیده‌گویی، قفل یا تلاش هنگام صحبت همراه باشد. یک کودک ممکن است فقط یکی از این دو مشکل را داشته باشد یا هر دو هم‌زمان دیده شوند.
تأخیر گفتار و زبان یعنی چه؟
در تأخیر گفتار و زبان، مهارت‌های ارتباطی کودک نسبت به آنچه برای سن او انتظار می‌رود با سرعت کمتری رشد می‌کنند. ممکن است کودک واژگان محدودی داشته باشد، دیرتر جمله بسازد، در فهم برخی دستورها مشکل داشته باشد یا برای بیان نیازها و تجربه‌های خود کمتر از زبان استفاده کند. در بعضی کودکان فقط بیان زبان دیرتر رشد می‌کند و در برخی دیگر درک زبان نیز درگیر است.
طبق راهنمای ASHA درباره تأخیر ظهور زبان، ارزیابی فقط شمارش واژه‌ها نیست؛ سابقه رشد، شنوایی، درک و بیان زبان، بازی، ارتباط اجتماعی و شیوه‌های ارتباطی کودک نیز اهمیت دارند. در کودکان دوزبانه نیز باید همه زبان‌هایی که کودک در محیط واقعی استفاده می‌کند در نظر گرفته شوند.
لکنت چگونه دیده می‌شود؟
لکنت به روانی گفتار مربوط است. تکرار صدا یا بخش واژه، کشیده‌شدن صدا، قفل، مکث همراه با تلاش، تنش بدنی یا اجتناب از واژه و موقعیت گفتاری می‌تواند دیده شود. همه ناروانی‌های کودکان لکنت نیستند؛ نوع ناروانی، میزان تلاش، تغییرات آن در موقعیت‌های مختلف و اثر آن بر تمایل کودک به صحبت‌کردن در ارزیابی مهم است.
ASHA در راهنمای لکنت و روانی گفتار تأکید می‌کند که ارزیابی لکنت فقط به تعداد ناروانی‌ها محدود نمی‌شود و اثر ارتباطی، هیجانی و عملکردی آن نیز باید بررسی شود.
تفاوت اصلی تأخیر گفتار و لکنت چیست؟
- تأخیر گفتار و زبان: مسئله اصلی رشد مهارت‌های زبان و ارتباط است؛ مانند واژگان کم، جمله‌های کوتاه یا دشواری در درک زبان.
- لکنت: مسئله اصلی روانی جریان گفتار است؛ کودک ممکن است واژگان و جمله‌سازی متناسب با سن داشته باشد اما در شروع یا ادامه گفتار دچار تکرار، کشیده‌گویی یا قفل شود.
- هم‌زمانی: وجود یکی، دیگری را رد نمی‌کند. بعضی کودکان هم تأخیر زبان دارند و هم ناروانی‌هایی که نیاز به ارزیابی تخصصی دارند.
چه زمانی ارزیابی تخصصی مهم‌تر است؟
اگر رشد واژگان و جمله‌سازی کودک به‌وضوح کند است، درک زبان نگرانی ایجاد کرده، مهارتی که قبلاً وجود داشته از دست رفته، پاسخ به صداها مشکوک است یا خانواده درباره شنوایی نگرانی دارد، ارزیابی زودتر مفید است. در لکنت نیز وجود تنش، تقلا، قفل، اجتناب از صحبت، نگرانی کودک یا خانواده و سابقه خانوادگی اهمیت دارد.
NIDCD اشاره می‌کند که ارزیابی کودک به‌ویژه زمانی اهمیت دارد که لکنت چند ماه ادامه پیدا کند، رفتارهای تقلا همراه آن باشد یا سابقه خانوادگی لکنت یا اختلالات ارتباطی وجود داشته باشد.
در ارزیابی گفتاردرمانی چه چیزهایی بررسی می‌شود؟
ارزیابی متناسب با شکایت اصلی انجام می‌شود و می‌تواند شامل شرح حال رشد و پزشکی، سابقه خانوادگی، وضعیت شنوایی، نمونه گفتار، درک و بیان زبان، تلفظ، نوع و فراوانی ناروانی‌ها، واکنش کودک به صحبت‌کردن و تأثیر مشکل بر ارتباط روزمره باشد. نتیجه ارزیابی مشخص می‌کند که کودک به پیگیری، آموزش والدین، درمان مستقیم یا ارجاع برای بررسی‌های تکمیلی نیاز دارد.
والدین در خانه چه کمکی می‌توانند بکنند؟
به کودک فرصت کافی برای پاسخ بدهید، جمله او را به‌جای او کامل نکنید و ارتباط را به آزمون مداوم تبدیل نکنید. در تأخیر زبان، گفت‌وگوی طبیعی، بازی مشترک، کتاب‌خوانی و گسترش جمله‌های کودک می‌تواند محیط زبانی غنی‌تری ایجاد کند. در لکنت، بهتر است به محتوای صحبت کودک توجه شود و از تذکرهای مکرر مانند «آرام‌تر حرف بزن» یا «دوباره بگو» پرهیز شود؛ توصیه دقیق باید متناسب با ارزیابی همان کودک باشد.
آیا درمان این دو مشکل یکسان است؟
خیر. برنامه درمان تأخیر زبان بر اهدافی مانند درک، واژگان، جمله‌سازی و ارتباط عملکردی تمرکز می‌کند، در حالی که مداخله لکنت بر روانی گفتار، کاهش فشار و تقلا، تجربه ارتباطی و در صورت نیاز نگرش‌ها و واکنش‌های مرتبط با لکنت تمرکز دارد. انتخاب روش به سن، شدت مشکل، نیازهای ارتباطی و یافته‌های ارزیابی بستگی دارد و نمی‌توان برای همه کودکان یک برنامه ثابت تجویز کرد.
ارزیابی در گفتار توانگستر کرج
اگر درباره تأخیر گفتار، رشد زبان یا لکنت کودک نگرانی دارید، در کلینیک گفتاردرمانی در کرج ابتدا الگوی ارتباطی و نیازهای کودک بررسی می‌شود و سپس مسیر مناسب پیشنهاد می‌شود. برای مطالب بیشتر می‌توانید بخش‌های رشد گفتار و زبان و لکنت و روانی گفتار را ببینید. برای هماهنگی ارزیابی نیز صفحه تماس با گفتار توانگستر در دسترس است.
2 پاسخ