لکنت در کودکان دوزبانه؛ عوامل، ارزیابی و راهکارهای حمایتی
دوزبانگی به‌خودی‌خود علت لکنت نیست. کودکانی که از دو یا چند زبان استفاده می‌کنند ممکن است هنگام جست‌وجوی واژه، تغییر زبان یا صحبت در زبانی که مهارت کمتری در آن دارند ناروانی بیشتری نشان دهند، اما این موضوع با اختلال لکنت یکسان نیست. برای تشخیص درست باید نوع ناروانی، میزان فشار و تقلا، مهارت کودک در هر زبان و موقعیت‌های ارتباطی او کنار هم بررسی شوند.
آیا لکنت باید در هر دو زبان بررسی شود؟
بله. ارزیابی کودک دوزبانه فقط در یک زبان می‌تواند تصویر ناقصی بدهد. طبق راهنمای ASHA درباره لکنت و روانی گفتار، لکنت در کودکان چندزبانه معمولاً در همه زبان‌هایی که استفاده می‌کنند قابل مشاهده است، هرچند شدت و نوع ناروانی می‌تواند بین زبان‌ها متفاوت باشد.
در ارزیابی بهتر است میزان مواجهه کودک با هر زبان، سن شروع هر زبان، محیط استفاده، سطح مهارت، نمونه گفتار در موقعیت‌های مختلف و گزارش والدین یا معلمان جمع‌آوری شود. اگر درمانگر زبان کودک را نمی‌داند، همکاری با مترجم یا فرد آشنا با زبان می‌تواند به ارزیابی دقیق‌تر کمک کند.
چطور ناروانی ناشی از یادگیری زبان را از لکنت جدا کنیم؟
کودک دوزبانه ممکن است هنگام پیدا کردن واژه، ساختن جمله یا تغییر زبان مکث و اصلاح بیشتری داشته باشد. این ناروانی‌ها لزوماً به معنی لکنت نیستند. در مقابل، تکرار صدا یا بخش واژه، کشیده‌گویی، قفل، تنش بدنی، تلاش برای بیرون‌آوردن کلمه، اجتناب از صحبت یا نگرانی درباره گفتار می‌توانند نیاز به ارزیابی تخصصی را بیشتر کنند.
آیا یادگیری زبان دوم خطر لکنت را بالا می‌برد؟
شواهد فعلی نشان نمی‌دهند که صرف مواجهه با زبان دوم باعث ایجاد اختلال لکنت شود. ASHA نیز اشاره می‌کند که لکنت پایدار در افراد چندزبانه لزوماً شایع‌تر نیست. بنابراین اگر کودک در خانواده‌ای دوزبانه بزرگ می‌شود، معمولاً توصیه نمی‌شود صرفاً به دلیل لکنت یکی از زبان‌ها حذف شود.
آیا باید زبان خانه را حذف کنیم؟
به‌طور معمول حذف زبان خانواده توصیه عمومی مناسبی نیست. زبان خانه فقط وسیله انتقال واژه نیست؛ بخشی از ارتباط عاطفی، روابط خانوادگی و مشارکت اجتماعی کودک است. راهنمای ASHA درباره خدمات چندزبانه نیز بر درنظرگرفتن همه زبان‌های مورد استفاده فرد در ارزیابی و درمان تأکید می‌کند.
تصمیم درباره زبان یا زبان‌های مداخله باید بر اساس نیاز واقعی کودک، محیط‌های ارتباطی و توانایی خانواده گرفته شود؛ نه بر اساس این فرض که دوزبانگی علت لکنت است.
درمان لکنت کودک دوزبانه چگونه برنامه‌ریزی می‌شود؟
اصول کلی درمان لکنت با کودکان تک‌زبانه مشترک است، اما تمرین‌ها باید با محیط‌های واقعی کودک هماهنگ شوند. ممکن است کودک در خانه یک زبان و در مدرسه زبان دیگری استفاده کند؛ بنابراین درمانگر باید بداند لکنت در هر محیط چگونه تجربه می‌شود و کدام موقعیت‌ها فشار بیشتری ایجاد می‌کنند.
برنامه درمان می‌تواند شامل آموزش خانواده، کاهش فشار ارتباطی، افزایش مشارکت، کار روی نگرش و واکنش کودک به لکنت و در صورت نیاز تمرین‌های مستقیم گفتاری باشد. انتخاب روش به سن، شدت مشکل، واکنش کودک و اهداف خانواده بستگی دارد.
والدین چه کمکی می‌توانند بکنند؟
- با زبانی صحبت کنید که در آن طبیعی و راحت هستید.
- به کودک زمان کافی برای پاسخ بدهید و جمله او را کامل نکنید.
- برای هر ناروانی کودک را اصلاح نکنید یا مجبور به تکرار جمله نکنید.
- اگر لکنت در یک زبان بیشتر است، موقعیت و شرایط آن را یادداشت کنید تا در ارزیابی بررسی شود.
- در صورت وجود نگرانی، نمونه‌هایی از گفتار کودک در هر دو زبان برای درمانگر آماده کنید.
چه زمانی ارزیابی تخصصی مهم‌تر است؟
اگر لکنت همراه با قفل، تنش، تقلا، اجتناب از صحبت، ناراحتی کودک یا محدودشدن مشارکت در خانه و مدرسه است، بهتر است ارزیابی تخصصی انجام شود. همچنین اگر خانواده نمی‌داند ناروانی‌ها ناشی از رشد زبان دوم است یا لکنت، بررسی هر دو زبان می‌تواند به افتراق دقیق‌تر کمک کند.
ارزیابی لکنت کودک دوزبانه در کرج
برای آشنایی بیشتر با لکنت می‌توانید بخش لکنت و روانی گفتار و صفحه مشاوره تخصصی لکنت در کرج را مطالعه کنید. اگر نگرانی هم‌زمان درباره رشد زبان وجود دارد، بخش رشد گفتار و زبان نیز مفید است. برای هماهنگی ارزیابی از صفحه تماس با گفتار توانگستر استفاده کنید.
2 پاسخ