تماس چشمی نوزاد و رشد ارتباطی؛ چه زمانی نگران شویم؟
تماس چشمی یکی از نشانه‌های ارتباط اجتماعی در نوزادان است، اما مقدار و شکل آن از کودکی به کودک دیگر فرق می‌کند. نگاه کودک باید در کنار واکنش به صدا، لبخند اجتماعی، توجه به چهره، اشاره، تقلید و رشد کلی ارتباط بررسی شود. کم بودن تماس چشمی به‌تنهایی برای تشخیص هیچ اختلالی کافی نیست.
تماس چشمی چگونه رشد می‌کند؟
در ماه‌های نخست، نوزاد به‌تدریج بیشتر به چهره‌ها توجه می‌کند و در تعامل با مراقب نگاه، لبخند و صدا را ترکیب می‌کند. در ماه‌های بعد، نگاه برای درخواست، اشتراک توجه و دنبال کردن اشاره دیگران نقش بیشتری پیدا می‌کند.
چه عواملی می‌توانند تماس چشمی را کمتر کنند؟
- خستگی، گرسنگی یا تحریک بیش از حد
- تفاوت‌های خلقی
- مشکل بینایی
- کم‌شنوایی یا توجه محدود به صدا
- تأخیر رشدی
- تفاوت‌های ارتباطی و اجتماعی
به همین دلیل تفسیر یک رفتار بدون بررسی زمینه می‌تواند گمراه‌کننده باشد.
چه نشانه‌هایی همراه با تماس چشمی کم مهم‌ترند؟
اگر تماس چشمی محدود همراه با واکنش کم به نام، اشاره نکردن، تقلید محدود، بازی اجتماعی ضعیف یا پسرفت مهارت‌ها باشد، ارزیابی کامل‌تر توصیه می‌شود. اطلاعات بیشتر در بخش اوتیسم و ارتباط قرار دارد.
شنوایی را فراموش نکنید
بعضی والدین تصور می‌کنند چون کودک به صدای بلند واکنش نشان می‌دهد، شنوایی حتماً طبیعی است. در حالی که افت شنوایی خفیف یا نوسانی نیز می‌تواند بر واکنش به نام و رشد زبان اثر بگذارد. اگر نگرانی درباره شنوایی وجود دارد، ارزیابی شنوایی باید انجام شود.
نقش زبان و توجه مشترک
ارتباط فقط نگاه کردن نیست. کودک به‌تدریج یاد می‌گیرد بین شیء و فرد دیگر نگاهش را جابه‌جا کند، چیزی را نشان دهد، تقلید کند و برای درخواست یا اشتراک تجربه از حرکات و صدا استفاده کند. این مهارت‌ها پایه رشد زبان‌اند. مطالب مرتبط را در بخش رشد گفتار و زبان ببینید.
والدین چه کارهایی می‌توانند انجام دهند؟
- در فاصله مناسب و هم‌سطح کودک بازی کنید.
- از مجبور کردن کودک به نگاه کردن خودداری کنید.
- اسباب‌بازی مورد علاقه را وارد تعامل کنید.
- بازی‌های نوبتی و تقلیدی داشته باشید.
- به صداها و تلاش‌های ارتباطی کودک پاسخ دهید.
- زمان تعامل زنده را جایگزین استفاده منفعل از صفحه‌نمایش کنید.
چه زمانی مراجعه کنیم؟
اگر علاوه بر تماس چشمی کم، رشد زبان یا ارتباط نیز کند است، کودک به نام واکنش کمی دارد یا مهارتی را از دست داده، ارزیابی تخصصی منطقی است. گفتاردرمانگر می‌تواند مهارت‌های ارتباطی و زبانی را بررسی کند و در صورت نیاز ارجاع برای ارزیابی رشدی یا شنوایی پیشنهاد دهد.
خدمات گفتار توانگستر
در گفتار توانگستر، ارزیابی ارتباط کودک فقط به تماس چشمی محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای از مهارت‌های بازی، زبان و تعامل بررسی می‌شوند. برای آشنایی با خدمات، صفحه گفتاردرمانی در کرج و بخش روان‌شناسی کودک را مطالعه کنید.
جمع‌بندی
تماس چشمی بخشی از ارتباط است، نه یک آزمون مستقل. نگرانی زمانی اهمیت بیشتری دارد که چند تفاوت ارتباطی و رشدی با هم دیده شوند یا مهارت‌ها پسرفت کنند. ارزیابی جامع از قضاوت براساس یک نشانه دقیق‌تر است.
یک پاسخ